Ecologische voetafdruk: wat is het en hoe verschilt het van je CO2-voetafdruk?

Wat is de ecologische voetafdruk?

De ecologische voetafdruk meet je totale milieudruk in "global hectares", inclusief landgebruik, water en grondstoffen. De gemiddelde Nederlander verbruikt 3,5 aardes. Voor bedrijven is de carbon footprint (in tCO2e) de standaard, omdat die meetbaar is via het GHG Protocol en aansluit bij ESG-regelgeving als de CSRD. CO2 is het grootste onderdeel van de ecologische voetafdruk.

De ecologische voetafdruk is een maatstaf die laat zien hoeveel natuur je nodig hebt om je levensstijl vol te houden. Het gaat niet alleen om CO2, maar ook om landgebruik, waterverbruik, voedselproductie en grondstofverbruik. De uitkomst wordt uitgedrukt in "global hectares": het aantal hectare productieve aarde dat nodig is om jouw consumptie op te vangen en je afval te verwerken.

Het idee erachter is simpel: als iedereen op aarde zou leven zoals jij, hoeveel aardes zouden we dan nodig hebben? Bij de gemiddelde Nederlander is dat antwoord zo'n 3,5 aarde. Dat is flink meer dan de ene die we hebben.

De WWF-voetafdruktest

De bekendste manier om je ecologische voetafdruk te berekenen is de online test van het WWF (World Wildlife Fund, in Nederland: Wereld Natuur Fonds). Je beantwoordt vragen over je eetgewoonten, reisgedrag, woonsituatie en koopgedrag. Aan het eind krijg je een score in global hectares en het aantal "aardes" dat nodig zou zijn.

De WWF-test is bedoeld voor particulieren. Je vult in hoe vaak je vlees eet, hoe je naar je werk gaat, hoe groot je huis is en hoeveel spullen je koopt. Het is een bewustwordingstool: het maakt inzichtelijk waar je als individu de meeste impact hebt.

De test is gratis en te vinden op de website van het Wereld Natuur Fonds.

Ecologische voetafdruk vs. CO2-voetafdruk

De twee termen lijken op elkaar maar meten iets anders:

• Ecologische voetafdruk: Meet al je milieudruk. Landgebruik, water, grondstoffen, voedsel en CO2 samen. Uitgedrukt in global hectares. Vooral voor individuen.
• CO2-voetafdruk: Meet specifiek de uitstoot van broeikasgassen. Uitgedrukt in tonnen CO2-equivalent (tCO2e). Gebruikt door bedrijven voor rapportage en beleid.

CO2 is wel onderdeel van je ecologische voetafdruk (en vaak het grootste deel), maar het is niet het hele plaatje. Omgekeerd: een CO2-berekening voor je bedrijf is specifieker en nauwkeuriger dan een brede ecologische voetafdruk.

Waarom bedrijven de CO2-voetafdruk gebruiken

Voor bedrijven is de CO2-voetafdruk de standaard. Daar zijn een paar redenen voor:

• Meetbaarheid: CO2 is goed te meten via het GHG Protocol. Je vermenigvuldigt verbruiksdata (gas, stroom, brandstof) met emissiefactoren en je hebt een concreet getal.
• Vergelijkbaarheid: De drie scopes van het GHG Protocol zijn internationaal erkend. Dat maakt het mogelijk om bedrijven onderling te vergelijken en data te delen in de supply chain.
• Regelgeving: De CSRD, VSME en Green Claims Directive zijn allemaal gebaseerd op CO2-rapportage, niet op ecologische voetafdruk.
• Actiegericht: Een CO2-berekening laat direct zien waar je kunt reduceren. Minder gas verbranden = minder Scope 1. Groene stroom inkopen = minder Scope 2.

Kun je als bedrijf ook een ecologische voetafdruk berekenen?

In theorie wel, maar in de praktijk doet bijna niemand dat. Het Global Footprint Network, de organisatie achter het concept, richt zich vooral op landen en individuen. Er is geen bedrijfsstandaard voor ecologische voetafdruk zoals het GHG Protocol dat is voor CO2.

Sommige bedrijven gebruiken aanvullende indicatoren naast CO2, zoals waterverbruik of landgebruik. Dat kan waardevol zijn, maar het is een keuze, geen verplichting.

De WWF-test gedaan, en nu?

Veel mensen doen de WWF-voetafdruktest uit nieuwsgierigheid en willen dan ook zakelijk aan de slag. Dat is een logische stap. Als je wilt weten wat je bedrijf uitstoot en hoe je dat kunt verminderen, is een CO2-berekening de juiste aanpak.

Begin met een quickscan: vul je sector en bedrijfsgrootte in, en je hebt binnen twee minuten een eerste schatting. Wil je het nauwkeuriger? Voer dan je werkelijke energiegegevens in voor een gedetailleerde berekening.